Współpraca Stowarzyszenia Kulturalnego i Galerii Lyktan w Skgås z Östra Gymnasiet Skogås, leży na obrzeżach Sztokholmu „söder om Söder”, czyli tłumacząc na polski, „na południe od wyspy Południowej”. Jest „sypialnią” dla ludzi pracujących w centrum Sztokholmu i w okolicach. Jazda pendeltågiem do centrum Sztokholmu zajmuje tylko 20 minut, co wcale nie jest tak dużo jak na stosunki szwedzkie, bowiem sam Sztokholm z powodu swego wyspiarskiego położenia ma dużą powierzchnię. To, typowe satelitarne osiedle w wielkim Sztokholmie. Około 41% mieszkańców Skogås, liczącego około 12 565 osób ma obce pochodzenie. Takich osiedli rozrzuconych wokół Sztokholmu jest wiele.
Co więc wyróżnia „Miasteczko Skogås” – jak je nieraz nazywają polscy mieszkańcy – od innych podobnych osiedli? To, że mieszka tu wielu artystów plastyków, pisarzy, poetów, muzyków. Są to: Szwedzi, Polacy, Rosjanie Kurdowie, Turcy, Etiopczycy, Tajlandczycy, Hindusi i wielu innych nacji. W budynku zwanym Centrum Skogås znajduje się galeria handlowa mieszczącą między innymi sklepy spożywcze, restauracje, dużą bibliotekę i od 2005 roku miejsce działalności Stowarzyszenia Kultury zwanego Lyktan. Przeniesienie powstałej w 1992 roku Galerii Lyktan do centrum Skogås przyczyniło się do nadania temu przedmieściu znaczącego miejsca na mapie kulturalnej Sztokholmu.
Ośrodek funkcjonuje jak typowy, wielozadaniowy osiedlowy dom kultury przeznaczony dla społeczności mieszkającej nie tylko w Skogås, ale też i w pobliskim Trångsund i Lännej. Ma w swojej działalności wiele grup zainteresowań: Kluby fotografów, entuzjastów poezji, muzyki, teatru i filmu. Jest miejscem spotkań seniorów i osób lubiących haftować, robić na drutach czy dziergać we wtorkowej kafejce rękodzielniczej. Zajęcia z dziećmi i młodzieżą. Spotkania te sprzyjają integracji wielokulturowego społeczeństwa. W Lyktan organizuje się odczyty (często w różnych językach), spotkania z twórcami, a także Dni Kultury poszczególnych nacji zamieszkujących Skogås i okolice. Można powiedzieć, że Lyktan realizuje program, jaki powinien się znajdować w każdym dzielnicowym domu kultury.
Jest jednak coś, co wyraźnie różni Lyktan od innych lokalnych placówek kultury. W jej lokalach Stowarzyszenie Sztuki otworzyło Galerię Sztuki prezentującą malarstwo, rzeźbę, fotografię artystyczną, ceramikę i inne dziedziny sztuki artystów lokalnych i zagranicznych.
W 2005 roku zorganizowano pierwszą wystawę malarstwa twórców zamieszkałych w okolicy. Inicjatorem jej była Janina Bornemyr. Kolejne wystawy poświęcone były twórcom z Litwy, USA (Huston), Brazylii, Rosji i no i oczywiście z Polski. Między innymi wystawiał tu swoje prace wszechstronny twórca, malarz, filmowiec i pisarz Ryszard Antoniszczak używający pseudonimu Richard Antonius, Mieszko Tyszkiewicz, Alexandra Krasuska, a także Marcin Antoniszczak uzdolniony syn Ryszarda. Lista twórców wystawiających w Lyktan jest długa. Przez ostatnie 18 lat w Galerii wystawiali swoje prace artyści z kilkunastu narodowości zamieszkujących Szwecję, a także artyści zagraniczni wystawiający w ramach współpracy z analogicznymi stowarzyszeniami w Europie.
Aby poszerzyć powierzchnię wystawienniczą galerii, Grażyna Kulpa, przewodnicząca Stowarzyszenia Kulturalnego Lyktan, nawiązała kontakt z dyrekcją leżącego niedaleko od Skogås Centrum, nowo otwartego Östra Gimnasiet. Jest to szkoła średnia II stopnia, ma doskonałą renomę. Znajduje się na trzecim miejscu pod względem liczby zgłoszeń w całym okręgu sztokholmskim. Oferuje pięć różnych programów: „Elektryczność i energia, gzie specjalnością jest Technika komputerowa i sieciowa i technika „eventowa” (dźwięk i światło na koncertach i eventach)”, „Ekonomiczny”, „Nauk przyrodniczych, „Nauk społecznych” i „Technologiczny”). Dodatkowe programy oferują również specjalizację w muzyce estetycznej.
Szkoła została otwarta w 2005 roku i zdobyła nagrodę magazynu Byggindustrien jako jeden z najlepszych w kraju z „Budynków Roku.”
Grażyna Kulpa zaproponowała rektorowi Sefanowi Vilkman, by wspólnie organizować wystawy w długich, 200 metrowych korytarzach o wysokich sufitach i dużych oknach tworzących przestronną, jasną przestrzeń idealnie pasującą do prezentacji malarstwa i rzeźby. Jej ideą było, by zachęcić młodzież do obcowania ze sztuką. Chciała (i chce nadal), by szkoła miała stałą galerię, a nie tylko okresowe wystawy Dzięki tej wieloletniej współpracy średnio cztery razy w roku, Galeria Lyktan i Östra Gimnasiet (które, co warto tu podkreślić, w swoim profilu nie ma zajęć plastycznych!) organizują duże wystawy wzbogacając je prelekcjami, warsztatami artystycznymi i występami muzycznymi. Około 1000 osób złożonych z uczniów i personelu szkoły ma szanse uczestniczyć w wernisażach. Codziennie oswajać się z malarstwem, rzeźbą i innymi dziedzinami sztuki. Chcąc, czy nie chcąc zapadają w pamięci przechodzących uczniów ciekawe ekspozycje, które inspirują i rozwijają zainteresowanie młodzieży sztuką. Wystawy są organizowane przy wsparciu Krajowego Stowarzyszenia Szwedzkich Stowarzyszeń Artystycznych oraz Szwedzkiej Rady Sztuki.
1. Widok ogólny na przestrzeń wystawową Galerii szkoły, z którą współpracuje Galeria Lyktan.
Jednym z ciekawszych wydarzeń była zorganizowana wystawa poświęcona obchodom roku chopinowskiego. W „salonach” Östra Gimnasiet 30 października 2010 r. odbył się wernisaż połączony z koncertem chopinowskim. Otworzył ją ambasador Polski w Szwecji Adam Hałaciński. Którego powitała m.in. przewodnicząca Wydziału Kultury i Integracji w komunie Huddinge Viveke Bildt.
Jak pisała w recenzji Dana Platter – „Jednym z ciekawszych obrazów wystawianych przez polonijnego malarza Mieszka Tyszkiewicza był portret Chopina w stanie natchnienia, tworzącego muzykę do dźwięków, które spływają nań z kosmosu. W Chopina wcielił się Piotr Owsiany, doskonale upozowany na wielkiego kompozytora. Znakomity skrót dłoni, natchniona twarz, oddana każda zmarszczka na fontaziu, żabocie i surducie mistrza. Dzieło od razu rzuca się w oczy swoją fantazją, dynamiką i kunsztem malarskim”.
Zgodnie z ogólnonarodową tradycją każdego roku w 40 tygodniu wszystkie lokalne stowarzyszenia Kultyralne w kraju przez tydzień prezentują swoją działalność. Rozpoczyna to trzymiesięczny okres trwania wystaw plastycznych.
W 2023 roku Stowarzyszenie Kulturalne Lyktan i Östra Gimnasiet zaprosiło znanego malarza Mieszka Tyszkiewicza. by zaprezentował swą sztukę na indywidualnej wystawie. Artysta wystawił 80 prac malarskich i rzeźb. Wernisaż odbył się 18 września. Towarzyszyły mu występy znanego w Szwecji i w świecie muzyka Tomy Adolfssona grającego na ogromnych muszlach. Uczestniczący mogli również zobaczyć jak artysta podczas wernisażu namalował karykaturę rektora szkoły.
Przez dziewięć dni trwania wystawy Mieszko Tyszkiewicz oprowadzał zwiedzających, a także zorganizował zajęcia plastyczne. Wzięło w nich udział 50 uczniów, dla których był to pierwszy kontakt z profesjonalnym sprzętem.
Jak twierdzi: Większość uczniów wykorzystała sposobność do wyrażenia swoich uczuć w kolorach. Nazwałbym to malarstwo malarskim Rappem, bo treść była najważniejsza, a forma zupełnie przypadkowa.
Pierwsze, co rzuca się w oczy, przy samym wejściu na wystawę, to doskonałe karykatury. Artysta ma niesamowity, tak nieczęsty u malarzy, dar uchwycenia podobieństwa, a zarazem przetworzenia istotnych elementów oddających istotę modela.
Jest również wysokiej klasy portrecistą. Jak sam mówi przez pewien czas swego życia był ulicznym malarzem i zarabiał malowaniem portretów. Ma dar uchwycenia tego, co najistotniejsze, a czasem nawet ukrywanego przez portretowanego.
Nie tylko portrety i karykatury są prezentowane na tej niezwykłej wystawie. Artysta ma niezmiernie bogaty zakres zainteresowań, które wpływają na jego twórczość. Zobaczyć więc możemy tendencje od supernaturalistycznego potraktowania obrazu, po abstrakcję. Nie kokietuje widza. Różnorodność jego twórczości epatuje, ale zarazem zmusza do zatrzymania się i zastanowienia się. Jego obrazy powinno się oglądać wielokrotnie. Za każdym razem widz zobaczy w nich coś innego.
Któryś z uczniów zauważył, że wystawa jest bardzo różnorodna, jakby malowało kilku autorów. Mistrz odpowiedział, że to słuszna uwaga, bo prezentowane na wystawie obrazy pochodzą z różnych okresów. Podczas tych 33 lat uprawiania malarstwa i rzeźby zmieniały się style, ale on ma negatywne nastawienie do jakiegokolwiek stylu, który tylko ogranicza artystę. Mówi, że na szczycie wybitne jednostki są zawsze poza stylem.
Fragment wypowiedzi Mieszka Tyszkiewicza mówi sam za siebie. Artysta zna swoją wartość i wie, że jest znanym, nietuzinkowym artystą.
„Niektóre z moich prac znajdują się w Muzeum Narodowym w Sztokholmie oraz na Zamku Królewskim w Szwecji. Moja działalność artystyczna rozpoczęła się około 1977 roku. W Sztokholmie jest wiele restauracji z moimi dekoracjami. Pracowałem również w Kopenhadze w Ambasadzie Szwecji przy renowacji 200-letniego szwedzkiego godła narodowego oraz w Falun przy renowacji słynnej rezydencji Norrhaga Villa z 1907 roku. Lubię nowe wyzwania, podróże i tworzenie sztuki w nowych miejscach świata, posługiwanie się muzyką. Zawsze używam najlepszych materiałów, aby zapewnić najlepszą możliwą jakość”
Wystawa czynna będzie do końca listopada.
Anna Wiśniewska -Winner
Zdjęcia 3,4 fotografowała autorka
Wystawa będzie eksponowana do listopada. Tych, którzy nie mogą przyjść na wystawę, mogą na stronie internetowej östra gymnasium – mieszko tyszkiewicz (alexcolard.com) zobaczyć migawki z otwarcia wystawy i podziwiać prace Tyszkiewicza.
18.09.2023 Stockholm
Leave a Reply